Χλωρίδα της Ελλάδας: Tο γένος Pinguicula

Χλωρίδα της Ελλάδας

Tο γένος Pinguicula

Tο γένος Pinguicula στην Ελλάδα περιλαμβάνει μόλις δύο είδη, την Pinguicula crystallina και την Pinguicula balcanica. Πρόκειται για παθητικά σαρκοφάγα φυτά που ζουν σε υγρές τοποθεσίες, όπου τα έντομα προσελκύονται λόγω του νερού. Τα έντομα παγιδεύονται στα κολλώδη φύλλα τους και το φυτό απομυζά αργά το σώμα τους και για να πάρει τις πολύτιμες θρεπτικές ουσίες.

Το ριζικό σύστημα των φυτών είναι επιπόλαιο: ουσιαστικά πρόκειται για επίφυτα, που απλά στηρίζονται στο βράχο και ζουν από τα ιχνοστοιχεία του νερού και τα έντομα.

Το όνομα του γένους προέρχεται από τη λατινική λέξη pinguis (=λιπαρός) που αναφέρεται στα φύλλα, που είναι παχιά και λιπαρά.

Pinguicula crystallina

Η χλωρίδα της Ελλάδας
Pinguicula crystallina (Ενιπέας, Όλυμπος)

Η Pinguicula crystallina είναι το πιο διαδεδομένο από τα δυο ελληνικά μέλη του γένους - στη χώρα μας ενδημεί το υποείδος hirtiflora.

Το επίθετο crystallina δόθηκε από τον βοτανικό J. Ed. Smith που περιέγραψε το είδος και είδε τις "κρυστάλλινες σταγόνες στα φύλλα να λάμπουν σαν διαμάντια στο ηλιόφωτο". Το όνομα του υποείδους προέρχεται από τις λατινικές λέξεις hirtus (τριχωτός) και floris (άνθος) που αναφέρονται στο τριχωτό κέντρο του άνθους.

Η Pinguicula crystallina είναι είδος του Πινδικού ορεινού συστήματος - στην ευρύτερη έννοιά του, από την Πελοπόννησο (Ταΰγετος) έως τα βουνά των συνόρων (Γράμμος), αλλά τη βρίσκουμε και σε άλλα μεγάλα ορεινά συγκροτήματα (Όλυμπος, Βούρινος, Καντήλι, Φαλακρό).

Αναπτύσσει μικρές ή μεγαλύτερες κοινωνίες, τόσο σε ασβεστολιθικούς, όσο και σε οφιολιθικούς κάθετους βράχους, καλυμένους μόνιμα από νερό με μικρή ροή. Στην Πίνδο θα βρούμε τις αποικίες της σε όλες τις μικρές ρεματιές ή σε τομές του φυσικού ή τεχνητού πρανούς, όπου αποστραγγίζεται το υπερκείμενο εδαφικό στρώμα. Ανθίζει από τον Απρίλιο έως και Σεπτέμβριο και τα φύλλα της διατηρούνται φωτεινά πράσινα (και αιχμαλωτίζουν τυχόντα έντομα) όλο το χρόνο.

Pinguicula balcanica

Η χλωρίδα της Ελλάδας
Pinguicula balcanica (Γράμμος)

Η Pinguicula balcanica είναι και αυτή, όπως και η ξαδέρφη της η Pinguicula crystallina, φυτό της Πίνδου και της οροσειράς της Αλμωπίας: οι καταγραφές υποδεικνύουν μια ασυνεχή κατανομή, με γνωστές θέσεις στα βόρεια και στα νότια της Πίνδου (στα Βαρδούσια και το Γράμμο) και πιο ανατολικά στο Βέρμιο και το Καϊμακτσαλάν.

Μοιράζεται τα ίδια μορφολογικά χαρακτηριστικά με την Pinguicula crystallina, δηλαδή τα «λιπαρά» φύλλα βάσης και τα ιδιόμορφα άνθη και έχει ανάλογη βιολογία (προτίμηση σε υγρές τοποθεσίες, σύλληψη εντόμων), αλλά θα την βρούμε κυρίως ως μεμονωμένα φυτά σε κορεσμένα από το νερό όξινα εδάφη (πχ. τυρφώνες), ενώ η crystallina φύεται σχεδόν αποκλειστικά σε μεγάλες ομάδες πάνω σε απόκρημνους βράχους με σχεδόν μόνιμη ροή νερού.{cr} Όπως επισημαίνει και το όνομά της, είναι φυτό της Βαλκανικής και συγκεκριμένα ενδημικό της χερσονήσου και τη βρίσκουμε σε Ελλάδα, Αλβανία, Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία και Μοντενέγκρο. Στην Ελλάδα ενδημεί το υποείδος balcanica.

topoguide.momeece

Η ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Φωτογραφίες και περιγραφές των κυριότερων ειδών φυτών του ορεινού χώρου περιλαμβάνονται στους οδηγούς που αποκτούνται μέσα από την εφαρμογή topoguide.momeece.

Το topoguide.momeece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide.momeece.

Το topoguide.momeece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple topoguide.momeece.

Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.