Βλάστηση της Ελλάδας

Οι δρύες

Οι δρύες είναι συνυφασμένες με την έννοια του δάσους στην αρχαιότητα, έχουν δανείσει το όνομά τους σε λέξεις όπως "δρυμός" και "δρυίδης". Το ξύλο της δρυός είχε (και συνεχίζει να έχει) ευρεία χρήση ως καύσιμη ύλη, στην επιπλοποιΐα, την ξυλοτεχνία και την ξυλογλυπτική.

Η Χνοώδης δρυς (Quercus pubescens)

×

Η Χνοώδης δρυς
Δάση Χνοώδους δρυός (Quercus pubescens)
στις πλαγιές ανάμεσα στην Οίτη και τον κάμπο της Γραβιάς

Η χνοώδης δρυς (Quercus pubescens) έχει ευρεία κατανομή σε Νότια και Κεντρική Ευρώπη. Πρόκειται για ένα μεσαίο μεγέθους, συνήθως μέχρι 20 μέτρα σε ύψος, φυλλοβόλο δέντρο. Οφείλει το όνομά της στην χνουδωτή επιφάνεια των δερματωδών, πολυσχιδών φύλλων της.

Η Χνοώδης δρυς
Χνοώδης δρυς (Quercus pubescens)

Τα βελανίδια της είναι καλυμμένα μέχρι περίπου τη μέση από το κύπελλο με τα μικρά λέπια. Είναι θερμόφιλη δρυς με αντοχή στην ξηρασία, εξαπλώνεται σε όλη την Ελλάδα, τόσο με τη μορφή συστάδων μαζί με άλλα είδη δρυών, αλλά και ως μεμονωμένα άτομα.

Λόγω της εύκολης φύτρωσης των βελανιδιών, φυτεύεται συχνά σε ανοιχτές εκτάσεις, κοντά σε εκκλησίες κ.α. για την σκιά της το καλοκαίρι και για αισθητικούς λόγους. Έχει απωλέσει, πάντως, μεγάλο μέρος των αρχικών της βιοτόπων λόγω εκχερσώσεων και απόδοσής τους στην καλλιέργεια.

Η Χνοώδης δρυς
Τα φύλλα της Χνοώδους δρυός (Quercus pubescens)

Τα φύλλα της Χνοώδους δρυός (Quercus pubescens) έχουν ευδιάκριτους μίσχους, στοιχείο που τη διακρίνει από την παρόμοιας μορφής Πλατύφυλλη βελανιδιά (Quercus frainetto).

Η Απόδισκη δρυς (Quercus petraea)

Η Απόδισκη δρυς (Quercus petraea) είναι μια από τις μεγάλες βελανιδιές της Ελλάδας. Τοπικά λέγεται Γρανίτσα ή Ρουπάκι και όπως όλες οι βελανιδιές χρησιμοποιείται σε γεωγραφικούς προσδιορισμούς ως «δέντρο» ή «δέντρος».

Είναι μια φυλλοβόλα βελανιδιά, που αναπτύσσεται σε μορφή μεγάλου δέντρου και φτάνει σε ύψος τα 30 μ. Λέγεται «απόδισκος» επειδή τα βελανίδια της συνδέονται με το κλαδί, συνήθως καταμεσής μιας ομάδας φύλλων, χωρίς τη μεσολάβηση μίσχου («ποδίσκου»).

Η Απόδισκη δρυς
Ώριμη Απόδισκη δρυς στη Ροδόπη

Η Απόδισκη δρυς είναι είδος αυτόχθον της Ευρωπαϊκής ηπείρου, με εξάπλωση σε όλα τα κεντρικά κράτη, μερικές ζώνες της Ανατολίας και τα νότια άκρα της Σκανδιναβίας. Προτιμά όξινα, καλά αποστραγγιζόμενα και ηλιαζόμενα εδάφη και αναπτύσσεται σε μεγάλο υψομετρικό εύρος, σχεδόν πάντα σε μίξη με άλλα είδη δρυός, κυρίως Χνοώδους (Quercus pubescens), Πλατύφυλλης (Quercus frainetto) και Μακεδονικής δρυός (Quercus trojana). Είναι μακρόβιο δέντρο, από τις πιο ανθεκτικές στην ξηρασία και το κρύο δρύες και έτσι μπορεί να αποικίσει θέσεις μέσα στη ζώνη των ψυχρόβιων φυλλοβόλων και κωνοφόρων, όπως συμβαίνει χαρακτηριστικά στη Ροδόπη.

Το ξύλο της είναι μεγάλης εμπορικής αξίας και χρησιμοποιείται κυρίως στην επιπλοποιΐα και την βαρελοποιΐα, καθότι είναι εξαιρετικά ανθεκτικό στην υγρασία, τα έντομα και τους μύκητες. Παράλληλα, παράγει πολύ καλής ποιότητας καυσόξυλο και ξυλοκάρβουνο.

Δέντρο με μεγάλη παραγωγή βελανιδιών και πλούσια κόμη, προσφέρει σπουδαίες υπηρεσίες στα πουλιά και τα θηλαστικά, ενώ χάρη στο φως που περνά από τη φυλλωσιά της επιτρέπει την ανάπτυξη ενός ποικίλου υπορόφου.

Η Απόδισκη δρυς
Φύλλα της Απόδισκη δρυός

Στην Ελλάδα διακρίνονται δυο υποείδη, με βάση τη διαφορετική γεωμετρία των βρακτίων στο κύπελλο του βελανιδιού, τα Quercus petraea subsp. petraea (παλιότερα αναφερόταν ως Quercus sessiliflora) και το Quercus petraea subsp. polycarpa.

Η Απόδισκη δρυς είναι πολύ παρόμοια με την Quercus dalechampii και άλλα είδη και ο ευχερέστερος τρόπος διαχωρισμού της είναι ότι στα φύλλα της τα κύρια νεύρα καταλήγουν στους λοβούς.

Κείμενα: Απ. Καλτσής & Τ. Αδαμακόπουλος
Φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

topoguide.momeece

Η ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Φωτογραφίες και περιγραφές των κυριότερων ειδών δέντρων και θάμνων του ορεινού δάσους περιλαμβάνονται στους οδηγούς που αποκτούνται μέσα από την εφαρμογή topoguide.momeece.

Το topoguide.momeece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide.momeece.

Το topoguide.momeece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple topoguide.momeece.

Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.