Ε.Π. Ολύμπου: Ανατολικός Όλυμπος
Εθνικό Πάρκο Ολύμπου
Ανατολικός Όλυμπος
Ενιπέας, Πριόνια, Μαυρόλογγος, Λιβαδάκι, Άνω Πηγάδι
Η χαράδρα του Ενιπέα είναι ένα από τα πλουσιότερα, από υδρολογική, τοπιολογική, πολιτισμική και ευρύτερη περιβαλλοντική οπτική, τοπία του Ολύμπου. Δύσβατη και ανεξερεύνητη στο μεγαλύτερο μέρος της, αποκαλύπτει ένα μικρό μέρος των χαρισμάτων της μέσω του εντυπωσιακού μονοπατιού που συνδέει το Λιτόχωρο με τα Πριόνια.
Παρόλο το δύσκολο ανάγλυφο, η χαράδρα είναι μια μεγάλη πύλη, μια καίρια είσοδος στη δραματική τοπογραφία του ανατολικού Ολύμπου, ο άξονας μέσω του οποίου έγινε η εξερεύνηση του βουνού και η αξιοποίηση των φυσικών πόρων του. Σήμερα, η χαράδρα του Ενιπέα φιλοξενεί τον μοναδικό δρόμο που εισδύει στο βουνό και επιτρέπει στους αναρίθμητους επισκέπτες να πάρουν μια εύκολη, πρώτη γεύση της μαγείας του Ολύμπου.
Η «λεωφόρος» Ενιπέα
Ο Ενιπέας αποτελεί μια βαθιά τομή στο τοπίο του Ολύμπου
Τμήμα του Ευρωπαϊκού Μονοπατιού Ε4, το μονοπάτι της χαράδρας του Ενιπέα αποτελεί ένα από τα βασικά μέλη του παλιού δικτύου που ξεκινούσε από το Λιτόχωρο και συνδεόταν με τους κύριους φυσικούς πόρους του ανατολικού Ολύμπου. Στο πλαίσιου ενός νέου πόρου, του πεζοπορικού δικτύου ενός εθνικού δρυμού, σήμερα το μονοπάτι του Ενιπέα διακλαδίζεται προς τη Γκόλνα, το Λιβαδάκι, τον Καλόγερο και το Μαυρόλογγο, ενώ από το τέλος του, τα Πριόνια, ξεκινούν οι μεγάλες διαδρομές του βουνού, προς τα βασικά καταφύγια και τις κορυφές.
Στο μονοπάτι του Ενιπέα
Το κατώτερο τμήμα της χαράδρας σχηματίζει ένα πραγματικό φαράγγι, όπου οι πλευρές του υψώνονται στης βραχώδεις κορυφές Ζηλνιά και Γκόλνα. Η κοίτη δεν είναι βατή, καθώς παρεμβάλλονται διαδοχικοί καταρράκτες και λιμνούλες, ενώ οι βράχινες παρειές στολίζονται από σπάνια φυτά, που έχουν βρει καταφύγιο στο σχετικά σταθερό κλιματικό περιβάλλον της χαράδρας.
Καταρράκτες και λίμνες στη ροή του Ενιπέα
Ψηλότερα η χαράδρα πλαταίνει και σχηματίζει μια ορεινή κοιλάδα, που παλιότερα φιλοξένησε πολλές δραστηριότητες και εγκαταστάσεις. Η πιο εμφανής από αυτές και είνια το μοναστήρι του Αγίου Διονυσίου, κτισμένο απέναντι από τη σπηλιά όπου ασκήτεψε ο κτήτοράς του. Το μνημείο έχει αναστηλωθεί και είναι επισκέψιμο και προσπελαύνεται από ένα παρακλάδι του δρόμου των Πριονιών. Επισκέψιμο είναι και το ομώνυμο σπήλαιο, που προσεγγίζεται μέσω μεγάλης πεζογέφυρας και σύντομου μονοπατιού.
Το ασκηταριό του Αγίου Διονυσίου
Πατήστε για μεγέθυνση
Το ασκηταριό του Αγίου Διονυσίου
Το τμήμα της κοιλάδας γύρω από τα Πριόνια υπήρξε ένας από τους ορεινούς κήπους του Λιτοχώρου και η βάση στην οποία συγκεντρώνονταν η ξυλεία από τα δάση μαυρόπευκων, οξιάς και ρόμπολων από το τεράστιο ορεινό πέταλο του Μαυρόλογγου. Εδώ υπήρχαν καλλιέργειες και οπωρώνες, αλλά και πολλά καλύβια, ανάμεσα στα οποία σταύλοι για τα μουλάρια και κυρίως υδροπρίονα, όπου γινόταν παλιότερα η πρώτη κατεργασία της ξυλείας του Μαυρόλογγου. Τα πριόνια έπαιρναν κίνηση με κάθετες φτερωτές από τη μεγάλη πηγή των Πριονιών, τη μεγαλύτερη καρστική πηγή του Ολύμπου. Σήμερα, η θέση είναι το τέλος της οδικής διαδρομής και η αφετηρία όλων των μεγάλων μονοπατιών του Ολύμπου.
Το σκηνικό της άγριας ζωής
Ο Ενιπέας πλαισιώνεται από την ορθοπλαγιά της Ζηλνιάς και τις μεγάλες κορυφές του Ολύμπου
Χάρη στην άγρια τοπογραφία, τα απέραντα βράχια, το ηπιότερο κλίμα και τους ανυπέρβλητους περιορισμούς που θέτουν στην ανθρώπινη παρέμβαση, οι χαράδρες είναι τα καταφύγια μιας πλούσιας φύσης. Η χαράδρα του Ενιπέα, δυσπρόσιτος και πολύπτυχος ασβεστολιθικός σχηματισμός, φιλοξενεί ένα μεγάλο εύρος τύπων βλάστησης, ξεκινώντας με μεσογειακούς θαμνώνες και δάση χαλεπίου πεύκης, συνεχίζοντας με έλατα και μαυρόπευκα και τελειώνοντας με οξιές και ρόμπολα, όλα γραμμογραφημένα με επιμήκεις πλατανεώνες, που πλαισιώνουν δεκάδες είδη παρόχθιων δέντρων.
Έτσι, κάθε στοιχείο της τρισδιάστατης μορφολογίας της χαράδρας - ορθοπλαγιές της Ζηλνιάς και της Γκόλνας, φαράγγι, κοιλάδα, ποτάμι, ορθοπλαγιές, σπηλιές, λιβάδια - αποκτά άλλη μια διάσταση, την πολυμορφία της δασικής κάλυψης, δημιουργώντας ένα μίγμα άπειρων συνδυασμών, καταστάσεων και εν τέλει ευκαιριών, μέσα στο οποίο υψώνεται η πέμπτη πτυχή της οικολογικής αξίας της, η ποικιλότητα των φυτών και των ζώων.
Στο μέσο ρου του ποταμού
Εξαιρώντας τα ανοιχτά κτηνοτροφικά τοπία της δυτικής πλευράς και τους αλπικούς βιοτόπους των κορυφών, η χαράδρα του Ενιπέα εγκολπώνει όλο το εύρος των φυσικών τοπίων του Ολύμπου και κατά συνέπεια, το μεγαλύτερο μέρος της ποικιλίας των ζωντανών οργανισμών: όλα τα είδη πουλιών του δάσους, των ορθοπλαγιών και, επιπλέον, τα είδη που σχετίζονται στενά με τα ορεινά νερά, στα οποία προσφέρει έναν άσπιλο, σταθερό και ανενόχλητο φυσικό χώρο.
Οι κάθετοι κόσμοι
Ο Όλυμπος είναι κατάσπαρτος από ορθοπλαγιές, μιας μεγάλης χωρικής διασποράς, σε όλες τις ζώνες βλάστησης και ποικίλων υψομετρικών διαφορών, με κοινό στοιχείο την πετρολογική σύστασή τους, τον ασβεστόλιθο, ένα πέτρωμα που χαρακτηρίζεται από τον έντονο διαμελισμό - σχισμές, σπηλαιώσεις, νεροσυρμές, πατάρια, ζωνάρια. Συχνά, καταμεσής της ορθοπλαγιάς, σε μεγάλα ζωνάρια, σχηματίζονται ολόκληρα δάση, νησίδες ζωής απρόσιτες, προσπελάσιμες μόνο από τους φτερωτούς εποίκους.
Η Ζηλνιά δεν είναι μια ορθοπλαγιά, αλλά ένα ολόκληρο σύστημα κάθετου και οριζόντιου διαμελισμού
Η ιδιαιτερότητα της χαράδρας του Ενιπέα έγκειται στην παρουσία δυο μεγάλων συγκροτημάτων ορθοπλαγιών χαμηλού υψομέτρου: οι δυο αντικριστοί τοίχοι της Ζηλνιάς και της Γκόλνας έχουν το πλεονέκτημα να βρίσκονται έξω από τη ζώνη του χιονιού, με τη Ζηλνιά να απολαμβάνει ενός μεσημβρινού προσανατολισμού, όπου ένα μεγάλο τμήμα των βράχων της βρίσκεται στη ζώνη του ανατολικού ηλιασμού. Τα χαρακτηριστικά αυτά, μαζί με το έντονο κάθετο ανάγλυφο, μετατρέπουν τις δυο βράχινες όψεις σε σημαντικά συστατικά του οικοσυστήματος της χαράδρας.
Έρευνα, κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος
topoguide.momeece
Εθνικό Πάρκο Ολύμπου
Ο οδηγός Όλυμπος topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android ως μία απο τις δεκάδες διαθέσιμες περιοχές της Ελλάδας, μέσα στη γενική εφαρμογή topoguide.momeece. Ο Όλυμπος περιλαμβάνεται στην ομάδα της Βόρειας Ελλάδας. Αποκτήστε τον οδηγό Όλυμπος topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.
Ο οδηγός Όλυμπος topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών topoguide.momeece. Αποκτήστε τον οδηγό του Ολύμπου ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή, επιλέγοντάς τον από την ομάδα της Βόρειας Ελλάδας.
Η εφαρμογή παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος της διαδρομής, καθώς και έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής του Ολύμπου.
Όλα τα σημεία ενδιαφέροντος που απεικονίζονται στο χάρτη αποτελούν διαδραστικές πηγές πληροφορίας της εφαρμογής: στο πεδίο, κάθε σημείο προβάλλεται αυτόματα στην οθόνη όταν το πλησιάζουμε και μας οδηγεί στο σχετικό λήμα του ψηφιακού οδηγού που περιέχεται στην εφαρμογή.
