Ε.Π. Ολύμπου: Νότιος Όλυμπος
Εθνικός Δρυμός Ολύμπου
Νότιος Όλυμπος
Νεζερά, Ζηλιάνα, Μπεχτέσι, Κάτω Όλυμπος
Εισαγωγή
Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει την ποικιλότητα τοπίων, οργανισμών και καταστάσεων στη νότια πλευρά του Ολύμπου, στη ζώνη που από τις κορυφές Μεταμόρφωση, Φράγκου Αλώνι κλπ χαμηλώνει προς το Πάνω Πηγάδι και το Μπεχτέσι και καταλήγει στα Νεζερά και τη χαράδρα της Ζηλιάνας, για να ξαναϋψωθεί στις δασωμένες κορυφές του Κάτω Ολύμπου
Οι πτυχώσεις της λεκάνης των Νεζερών
Πατήστε για μεγέθυνση
Οι πτυχώσεις της λεκάνης των Νεζερών
Η έκταση αυτή είχε, όπως και η δυτική πλευρά, βρεθεί κάτω από την πίεση της κτηνοτροφίας, με πολύ διαφορετική ωστόσο ένταση. Όπως και στα χωριά Καλύβια, Σπαρμό, Πύθιο, και εδώ τα χωριά στράφηκαν από μια κτηνοτροφία μικρών ζώων προς τα βοοειδή. Ωστόσο, οι πλαγιές πάνω από την Καρυά δεν είχαν αποψιλωθεί όπως στα Καλύβια και επιπλέον το διάστημα που μεσολάβησε μετά την παρακμή της μικρής κτηνοτροφίας και μέχρι την επανεκκίνηση της βόσκησης έδωσε στο δάσος το χρόνο να ανακάμψει και να ξαναντύσει τις πλαγιές, κλείνοντας τα διάκενα που άνοιξε η γίδα ανάμεσα στις διασωθείσες νησίδες ελάτων και μαυρόπευκων. Στην ιστορία αυτή βοήθησε και η γεωλογία: η γρανιτική αρένα της δυτική όψης είναι ένα πολύ λιγότερο φιλόξενο έδαφος από ότι οι γεμάτοι εύφορους θύλακες ασβεστόλιθοι του νότου.
Οι κορυφές Εννέα Πύργοι, Μεταμόρφωση και Φράγκου Αλώνι πάνω από το Μπεχτέσι
Πατήστε για μεγέθυνση
Οι κορυφές Εννέα Πύργοι, Μεταμόρφωση και Φράγκου Αλώνι πάνω από το Μπεχτέσι
Σήμερα, η έκταση ανάμεσα στο χωριό και το δασοόριο καλύπτεται από ένα συμπαγές δάσος, χαμηλά μια ένωση ανθεκτικών φυλλοβόλων και ψηλότερα με ένα δαντελωτό, φυσικά υπολειμματικό δάσος κωνοφόρων, όπου τα έλατα και τα μαυρόπευκα κυριαρχούν το καθένα όπου του επιτρέπει το πέτρωμα.
Στα νότια της Καρυάς και γύρω από το χωριό Καλλιπεύκη, μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, απλωνόταν η λίμνη Ασκουρίς (ή λίμνη των Νεζερών, όπως λεγόταν τοπικά, από το παλιό όνομα της Καλλιπεύκης, Νεζερά). Παρόλο που η λίμνη αποτελούσε ενεργό τμήμα της οικονομίας του χωριού (αρδεύσεις, ψάρεμα), έγιναν επίμονες προσπάθειες να αποξηρανθεί και να αποδοθεί στη γεωργία και τελικά εκπονήθηκε ένα σχέδιο εκρροής των νερών μέσω σήραγγας, που διέτρησε τον ασβεστολιθικό όγκο στα ΝΔ. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1911 και έκτοτε η υδρόβια υπόσταση της Ασκουρίδας περισώζεται μόνο στα αποστραγγιστικά κανάλια και τα πλημμυρικά νερά.
Το Μπεχτέσι
Αυτό καθεαυτό το Μτεχτέσι είναι ένα επίμηκες λιβάδι στα 1200 μ., που απλώνεται κατά μήκος της ρηχής ρεματιάς που γεννιέται από την επαφή των ασβεστολίθων του ... με τους γνεύσιους του Πύργου. Οι λιβαδικοί πόροι στο υψόμετρο αυτό είναι πολύτιμοι: σε αντίθεση με τα υποαλπικά λιβάδια (όπως το λιβάδι Στέρνα στο τέλος της Σταλαγματιάς, 2200 μ.), όπου λόγω του χιονιού τα κοπάδια θα ανέβουν τον Ιούνιο και θα παραμείνουν μέχρι τα τέλη Οκτώβρη, τα χαμηλά λιβάδια προσφέρονται για πολύμηνη παραμονή των ζώων, η οποία μπορεί να ξεκινήσει τον Απρίλη και να φτάσει μέχρι τα τέλη Νοέμβρη.
Αν και πολύ μικρότερο από τα ανάλογου υψομέτρου λιβάδια των Καλυβιών, το Μτεχτέτσι είναι ωστόσο, χάρη στη τοπογραφία της λεκάνης και στις πλευρικές αναβλύσεις, ένας πολύ πλουσιότερος βοσκότοπος. Οι στάβλοι που ακουμπάνε στο δάσος στεγάζουν μερικές εκατοντάδες βοοειδή που βρίσκουν επαρκή τροφή στο λιβάδι μέχρι και τον Αύγουστο, οπόταν οι κτηνοτρόφοι αρχίζουν να ανεβάζουν συμπληρωματικές ζωωτροφές. Συγκριτικά, στα ίδια υψόμετρα στα Καλύβια, τα βοοειδή χρειάζονται συμπληρωματική τροφή καθ' όλη την περίοδο.
Οι πηγές αυτής της επαφής είναι αρκετές αλλά μικρές. Οι δυο αξιολογότερες βρίσκονται ακριβώς στο δυτικό και ανατολικό άκρο του Μπεχτέσι: η πρώτη έχει αρκετό νερό και εξυπηρετεί τα κοπάδια του λιβαδιού, ενώ η άλλη έχει αδρανήσει και εγκαταληφθεί. Υπάρχει επίσης μια μικρή απορροή στην κεφαλή της ρεματιάς, που στερεύει μέσα στο καλοκαίρι, λίγο στα κατάντη όμως έχει μια πιο σταθερή ροή. Το νερό κρατά ζωντανό το χορτάρι σε μια ακτίνα 10 μ εκατέρωθεν της μισγάγγειας, αλλά πιο πέρα το λιβάδι είναι ξερό. Χάρη σε αυτό το επίμηκες υγρολίβαδο , το Μπεχτέσι εκθρέφει εκατομμύρια έντομα του νερού και της κοπριάς και το Σεπτέμβρη τα προσφέρει στο τελευταίο στάδιο προετοιμασίες των χελιδονιών και άλλων μεταναστευτικών πουλιών, που ανεβαίνουν κατά εκατοντάδες χελιδόνια στις αρχές του φθινοπώρου.
Οι ορεινοί κήποι στη Χαρβαλόβρυση
Κτήμα με καρυδιές στο Σέλωμα
Τεράστιοι αριθμοί από αγριοτριανταφυλλιές, κάπως λιγότερα βάτα, πλήθος αγριοκορομηλιές, αρκετές γκορτσιές και αρκετές καστανιές καρυδιές, μηλιές και κερασιές, εν μέρει σε μικρούς οπωρώνες, κυρίως διάσπαρτες.
Ο Κάτω Όλυμπος
Η περιοχή του Κάτω Ολύμπου απλώνεται νότια του καθεαυτό Ολύμπου, από τον οποίο διαχωρίζεται με το ρέμα και τη χαράδρα της Ζηλιάνας. Το κυρίως συγκρότημα υψώνεται ανάμεσα στο οροπέδιο του Νεζερού και τον Πλαταμώνα και κορυφώνεται στα 1585 μέτρα (κορυφή Μεταμόρφωση).
Στα νότια χωρίζεται από τον Κίσσαβο (Όσσα) με την κοιλάδα του κάτω ρου του Πηνειού ποταμού. Στα βόρεια, οι πλαγιές του Κάτω Ολύμπου φτάνουν μέχρι το χωριό Ανω Σκοτίνα και Παντελεήμονας, ενώ στα δυτικά τα δάση του βουνού φτάνουν μέχρι την Καλλιπεύκη, περιοχή που άλλοτε γειτόνευε με την αποξηρανθείσα λίμνη Ασκουρίδα (λίμνη Νεζερών). Στα ανατολικά, εκτείνεται έως τα χωριά Πόροι, Αιγάνη, Κρανιά και Πυργετός.
Περίπου το ένα τρίτο της έκτασης του Κάτω Ολύμπου καλύπτεται από δάση κωνοφόρων (διάκριτες συστάδες Μαυρόπευκου, Pinus nigra και Μακεδονικής ελάτης, Abies borisii-regis) και φυλλοβόλων δρυών και οξιάς, ενώ οι χαμηλότερες πλαγιές σκεπάζονται από ψηλούς θάμνους. Το οροπέδιο του Νεζερού είναι κατειλημμένο από αροτριαίες καλλιέργειες.
Το δασικό περιβάλλον του βουνού φιλοξενει μια ενδιαφέρουσα χλωρίδα και πανίδα θηλαστικών, πουλιών, ερπετών και αμφιβίων, ενώ το Φθινόπωρο ο υπόροφος του δάσους γεμίζει από μανιτάρια.
Το ελληνικό ενδημικό Colchicum confusum ανθίζει το Σεπτέμβρη πάνω από την Καρυά
Τα θηλαστικά
Λύκος (Canis lupus) στον Κάτω Πύργο
Ομάδα νεαρών και ενήλικων αγριογούρουνων στο Σέλωμα
Πατήστε για μεγέθυνση
Ομάδα νεαρών και ενήλικων αγριογούρουνων στο Σέλωμα
Έρευνα, κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος
topoguide.momeece
Οδηγος του Ολυμπου
Ο οδηγός Όλυμπος topoguide είναι διαθέσιμος για συσκευές Android ως μία απο τις δεκάδες διαθέσιμες περιοχές της Ελλάδας, μέσα στη γενική εφαρμογή topoguide.momeece. Ο Όλυμπος περιλαμβάνεται στην ομάδα της Βόρειας Ελλάδας. Αποκτήστε τον οδηγό Όλυμπος topoguide ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή.
Ο οδηγός Όλυμπος topoguide είναι επίσης διαθέσιμος για συσκευές iOS (iPhone και iPad) μέσα από την γενική εφαρμογή πεζοπορικών περιοχών topoguide.momeece. Αποκτήστε τον οδηγό του Ολύμπου ως in-app purchase μέσα από την εφαρμογή, επιλέγοντάς τον από την ομάδα της Βόρειας Ελλάδας.
Η εφαρμογή παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος της διαδρομής, καθώς και έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής του Ολύμπου.
Όλα τα σημεία ενδιαφέροντος που απεικονίζονται στο χάρτη αποτελούν διαδραστικές πηγές πληροφορίας της εφαρμογής: στο πεδίο, κάθε σημείο προβάλλεται αυτόματα στην οθόνη όταν το πλησιάζουμε και μας οδηγεί στο σχετικό λήμα του ψηφιακού οδηγού που περιέχεται στην εφαρμογή.
