Πουλιά της Ελλάδας

Ο Ροδοπελεκάνος (Pelecanus onocrotalus)

Ο Ροδοπελεκάνος (Pelecanus onocrotalus) είναι, μαζί με τον ξάδερφό του τον Αργυροπελεκάνο (Pelecanus crispus), ανάμεσα στα μεγαλύτερα πουλιά του πλανήτη: το άνοιγμα των φτερών του μπορεί να φτάσει τα 3.60 μ, ελάχιστα μικρότερο από εκείνο των μεγάλων Άλμπατρος (πχ., Diomedea exulans).

Το ελαφρά σταχτί πτέρωμα και το ροδαλό ράμφος τον κάνουν εύκολα διακριτό σε σχέση με τον συγγενή του Αργυροπελεκάνο.

Το όνομα του γένους (pelecanus) προέρχεται από το αρχαιοελληνικό «πελεκάν», αναφορά στο κοφτερό σαν πέλεκυς ράμφος. Onocrotalus είναι η λατινική λέξη για τον πελεκάνο.

Τα πουλιά της Ελλάδας
Ο Ροδοπελεκάνος (Pelecanus onocrotalus)

Ο Ροδοπελεκάνος είναι μεταναστευτικό είδος με ευρεία, αν και αραιή, κατανομή σε πολλές περιοχές του Παλαιού Κόσμου. Κάποιοι πληθυσμοί (πχ., σε Ινδία και Αφρική) είναι επιδημητικοί, ενώ οι περισσότεροι είναι μεταναστευτικοί, με τα πουλιά να αναπαράγονται στις βορειότερες ζώνες και να ξεχειμωνιάζουν νοτιότερα, κυρίως στην αφρικανική ήπειρο, όπου συγκεντρώνεται και ο κύριος όγκος (75.000 ζευγάρια) του παγκόσμιου πληθυσμού.

Στην Ευρασία οι ροδοπελεκάνοι εγκαθίστανται σε λίμνες, δέλτα ποταμών, λιμνοθάλασσες και μεγάλες ελώδεις εκτάσεις με γλυκό ή υφάλμυρο νερό και πυκνούς καλαμώνες, στους οποίους φωλιάζουν.

Στην Ελλάδα, ο Ροδοπελεκάνος φτάνει το Μάρτιο και αναχωρεί στα τέλη Σεπτεμβρίου. Το διάστημα αυτό παραμένει σε ορισμένα υγροτοπικά συστήματα της βόρειας χώρας (πχ. Κερκίνη, λίμνη Καστοριάς, Δέλτα Έβρου, Βιστονίδα, Βόλβη και Χειμαδίτιδα), αλλά αναπαράγεται μόνο στις Πρέσπες. Αριθμητικά, τα αναπαραγόμενα ζευγάρια (μέγιστο 142 ζευγάρια το 1984) και οι επισκέπτες (μερικές εκατοντάδες) της Ελλάδας είναι ένα μικρό κλάσμα του παγκόσμιου πληθυσμού, ωστόσο η Πρέσπα, συμπληρώνοντας το δέλτα του Δούναβη, παραμένει ένας σημαντικός ευρωπαϊκός σταθμός.

Η βασική τροφή των Ροδοπελεκάνων στην Ευρώπη είναι το ψάρι (στην Ελλάδα, οι κυπρίνοι). Τα πουλιά συλλαμβάνουν τη λεία τους με τη βοήθεια του σάκου του ράμφους, που λειτουργεί σαν απόχη. Συνήθως οι Ροδοπελεκάνοι ψαρεύουν ομαδικά, σχηματίζοντας ένα πέταλο, που κινείται προς τα μπρος, σαρώνοντας την επιφάνεια. Συχνά τα πουλιά κάνουν μεγάλες μετακινήσεις ανάμεσα στις περιοχές φωλεοποίησης και τις περιοχές σίτησης: είναι γνωστό ότι η αποικία των Πρεσπών μετακινείται καθημερινά σε άλλες λίμνες της Δ. Μακεδονίας για αναζήτηση τροφής.

Ο Ροδοπελεκάνος είναι κοινωνικό πουλί και συχνά σχηματίζει μεγάλες αποικίες. Μορφολογικά, είναι άριστα προσαρμοσμένος στην υδρόβια ζωή, με καλή πλευστότητα, μεγάλες μεμβράνες στα κάτω άκρα και ικανό ύψος ώστε να βλέπει μακριά. Κάνει μεγάλη προσπάθεια στην απονήωση, αλλά μόλις βρεθεί στον αέρα μπορεί να διανύσει μεγάλες αποστάσεις, δημιουργώντας σμήνη διαφόρων σχηματισμών που εναλλάσσουν ανεμοπορία και φτερούγισμα.

Κείμενο & φωτογραφίες: Τ. Αδαμακόπουλος

topoguide.momeece

ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Φωτογραφίες και περιγραφές των σημαντικότερων πουλιών της Ελλάδας περιλαμβάνονται στους οδηγούς που αποκτώνται μέσα από την εφαρμογή topoguide.momeece.

Το topoguide.momeece είναι διαθέσιμο για συσκευές Android από το Play Store της Google topoguide.momeece.

Το topoguide.momeece είναι επίσης διαθέσιμο για συσκευές iOS (iPhone και iPad) από το App Store της Apple topoguide.momeece.

Κάθε περιοχή περιέχει έναν πλούσιο οδηγό στη γεωγραφία, τη φύση και τον πολιτισμό της περιοχής και παρέχει ενεργητική πλοήγηση κατά μήκος δεκάδων πεζοπορικών και ορειβατικών διαδρομών.